Vraag binnen een bedrijf wie verantwoordelijk is voor explosieveiligheid en je krijgt vaak verschillende antwoorden, zo ervaart explosieveiligheidsexpert Michel Vandeweyer regelmatig. Operations wijst naar engineering, engineering naar EHS, EHS naar maintenance en maintenance verwijst naar een externe consultant. Zo ontstaat een merkwaardige situatie: een van de grootste procesveiligheidsrisico’s heeft geen duidelijke eigenaar.
“In de praktijk blijken vooral twee varianten problematisch te zijn. De eerste is een gebrek aan eigenaarschap. Iedereen erkent dat explosieveiligheid belangrijk is, maar niemand voelt zich verantwoordelijk voor het geheel. Een stofafzuiging wordt aangepast zonder de gevarenzones opnieuw te beoordelen. Een filter wordt vervangen zonder de gevolgen voor een explosiebeveiliging te bekijken of procesparameters worden gewijzigd zonder de explosieveiligheid opnieuw te evalueren. Op zichzelf lijken het kleine wijzigingen, maar samen kunnen ze grote gevolgen hebben. De explosie bij Imperial Sugar Company in 2008 liet zien waartoe dat kan leiden. Een ondoordachte wijziging aan de installatie speelde daarbij een belangrijke rol, de koppeling tussen MoC (Management of Change) en het explosieveiligheidsdocument ontbrak volledig.
Lees ook deze artikelen
De tweede variant is minstens even problematisch. Er is een explosieveiligheidsdocument (EVD), maar dit ligt veilig opgeborgen bij de EHS-dienst. Operators kennen het niet, onderhoudstechnici hebben er nooit in gekeken en projectingenieurs weten vaak niet eens waar het te vinden is. Door personeelswisselingen binnen EHS-afdelingen raakt het eigenaarschap bovendien gemakkelijk zoek. Het EVD wordt een onbeheerste kluwen van allerlei rapporten, aanpassingen en procedures waar niemand weet van heeft. En dat is jammer, want een explosieveiligheidsdocument heeft pas waarde wanneer het gebruikt wordt. Het is geen verplicht dossier voor een auditor, maar een hulpmiddel voor iedereen die installaties ontwerpt, wijzigt, onderhoudt of bedient.
Explosieveiligheid is geen exclusief domein van EHS en evenmin iets dat volledig kan worden uitbesteed aan consultants. Het raakt operations, maintenance, engineering én management. Daarom begint goede explosieveiligheid met één eenvoudige vraag: wie is eigenaar? Pas als die vraag is beantwoord, kan het onderwerp echt in de hele organisatie worden verankerd. Want wat van iedereen is, wordt in de praktijk vaak van niemand. En juist daar ontstaan de grootste risico’s.”
Over de auteur:
Michel Vandeweyer is explosion safety consultant bij ISMA. Zijn bureau wordt vaak betrokken bij het onderzoek naar mogelijke oorzaken van branden of explosies. Daarnaast bestaan de werkzaamheden uit het uitvoeren van explosierisicoanalyses en het berekenen van explosie-effecten.
