Zeven geeft kwaliteit. Dat geldt zeker voor de mengvoederbranche. Van de grondstoffenontvangst tot het vullen van de bulkwagen; her en der staan in voerfabrieken zeven om de grondstoffen te reinigen, de gewenste structuur te bereiken en bijvoorbeeld gruis uit te zeven. BULK neemt een duik in het uitgebreide zeefproces van mengvoer.
De eerste zeefslag wordt al gemaakt bij het storten in de stortput van grondstoffen die per as worden aangevoerd. In de grondstoffen voor diervoeders bevinden namelijk regelmatig uiteenlopende fysieke verontreinigingen. Denk dan aan stukken hout, ijzer, touw en dergelijke. Het rooster op de stortput zorgt ervoor dat deze verontreinigingen niet in de trechter van de ontvangstpunt komen, maar achterblijven en gemakkelijk kunnen worden verzameld.
Vaak wordt een maaswijdte aangehouden van vijf bij tien centimeter. Een kleinere maaswijdte heeft als nadeel een grotere kans op verstopping van de grondstoffen. Als er verstoppingen optreden zal dit name spelen bij de trechter van de stortput. Om deze verstoppingen snel en veilig te kunnen verhelpen, wordt het rooster veelal uitgevoerd met een wegneembaar deel. Na opening van dit luik kunnen verontreinigingen onder het rooster handmatig worden verwijderd. Ook kunnen via de opening reparaties aan bijvoorbeeld de inloop van de ketting- of schroeftransporteur worden verricht. Belangrijk is verder dat de aansluiting op de trechter van de ontvangstput zodanig is uitgevoerd dat er geen product achterblijft in de stortput. Dat betekent kiezen voor gladde overgangen zonder obstructies, die ervoor zorgen dat het product gemakkelijk naar de inloop van de transporteur kan stromen. Afhankelijk van de eisen die aan het product worden gesteld is in bepaalde gevallen een luchtreiniger wenselijk. Deze kan lichte delen als kaf en stro, maar ook mycotoxines scheiden van de hoofdstroom.
Trommelzeef en instortkabinet
Na de grofreiniging neemt in het ontvangsttransport een trommelzeef met een maaswijdte van twee tot drie centimeter de volgende zeefactie voor rekening. Deze moet worden voorzien van een verzameltrechter en aansluiting voor afvoer van het uitgezeefde product. Vaak wordt het verzamelde uitzeefsel middels een verrijdbare, kiepbare opvangbak afgevoerd. Een magneet in het afvoertransport zorgt ervoor dat ijzerdelen die de eerste zeefslag hebben overwonnen worden opgevangen. Raakt de magneet verstopt of moet deze worden gereinigd, dan zorgt een bypass ervoor dat het productieproces doorgang blijft vinden.
Naast losgestort worden er ook grondstoffen in zakken of Big Bags aangeleverd. Denk aan premixen. Middels een instortkabinet kunnen deze aan de productielijn worden toegevoegd. Ook hierbij geldt dat een goed functionerend rooster grotere verontreinigingen buiten het proces houdt. Vergeleken met de eerdere zeven is de maaswijdte hier een stuk kleiner, omdat de verontreinigingen in het algemeen kleiner zijn. Een afzuiging met filter naast het rooster zorgt ervoor dat het stof niet door de operator kan worden ingeademd en dat lichte delen zoals vezelresten van de verpakking worden opgevangen.
Voorbereiding voor het maalproces
De complexiteit van de zeefinstallatie boven de hamermolen of walsenstoel is sterk afhankelijk van de te produceren voedersoorten. Zo vraagt de productie van structuurrijke voeders meer variaties in zeefmogelijkheden dan bijvoorbeeld gepelleteerde voeders. In beide gevallen dient de zeefinstallatie meerdere doelen dan alleen het feitelijke zeven. Zo zorgt zeven ervoor dat het energieverbruik van de hamermolen met wel tien procent kan dalen. Daarnaast zorgt de zeefinstallatie ervoor dat fijne delen niet nog fijner worden gemalen, dat de gewenste structuur wordt bereikt en dat de capaciteit van het maalproces wordt vergroot.
Bij een zeef met meerdere zeefperforaties moet onder de uitloop van de zeef een verdeelsysteem zitten. Deze kan worden afgestemd op de maalfijnheid van de hamermolen. In situaties waarbij de zeef niet wordt gebruikt – omdat deze kapot is of omdat het product niet kan doorstromen – dient er een bypass te zijn aangebracht om te kunnen blijven produceren. Ook moet er een bypass bestaan voor het passeren van de hamermolen(s). De inloop van de hamermolen is voorzien van een magneet om ijzerdelen op te vangen.
Uitzeven van gruis
De gruiszeef onder de uitloop van de pelletelevator scheidt de pellets en het gruis. In veel gevallen is de gruiszeef uitgevoerd met een roterend zeefdek, waarbij de aandrijving is voorzien van een frequentieregeling. Hiermee kan de fijnheid van het uit te zeven gruis worden ingesteld. Het uitgezeefde gruis kan naar de voedingsbunker boven de conditioner van de pers worden teruggevoerd. Is de perslijn uitgevoerd met een coater voor vetten en/of enzymen? Dan wordt er vaak voor worden gekozen om het gruis met de pellets mee af te voeren naar de voedingsbunker boven de coater.
Afzeven boven bulkwagen
Voordat het gereed product wordt gewogen en in de bulkwagen wordt gestort, vindt nog een laatste zeving plaats. Ook bij deze zeefactie is het zeeftype met roterende zeefdekken gangbaar, mede omdat de pellets bij dit type zeving nagenoeg niet beschadigen. De zeef kan worden uitgevoerd met een interne zeef-bypass om meel en kruimels ongezeefd te laten passeren. Door het afgezeefde gruis te wegen, krijgt men een indicatie van de slijtvastheid van de pellets. Het gruis wordt via gruisbunkers teruggevoerd naar de doseerwegers. De verschillende soorten gruis moeten worden gescheiden om te voorkomen dat ongewenste contaminatie plaatsvindt.
Ontwerp bepaalt resultaat
Niet alleen het type zeef is bepalend voor een goed zeefresultaat. Essentieel is ook de plek waarop de zeefinstallatie in het proces komt en welke mogelijkheden er zijn ten aanzien van toe- en afvoer van product en uitzeefsel. Bij het procesontwerp kunnen door het incalculeren van voldoende hoogte, de juiste standhoeken van het pijpwerk en het realiseren van voldoende flexibiliteit de gewenste resultaten worden bereikt.
