Havenbedrijf Antwerpen-Brugge en de Vlaamse onderzoeksinstelling VITO slaan de handen ineen. Ze willen het chemiecluster in Antwerpen stimuleren om fossiele grondstoffen te vervangen door gerecycleerd materiaal. Uit een studie die ze uitvoerden blijkt dat nog teveel kunststofafval wordt verbrand en dat het potentieel voor een grondstoffentransitie groot is.
Het Havenbedrijf Antwerpen-Brugge en het Vlaams Instituut voor Technologie Ontwikkeling (VITO) analyseerden in de gezamenlijke studie op welke wijze het gebruik van gerecycleerde en hernieuwbare grondstoffen kan worden verhoogd. Het doel is het industriële cluster in de Antwerpse haven op een duurzame, veerkrachtige en toekomstbestendige manier te verankeren als een essentieel onderdeel van de Europese industrie.
Haven spil in de transitie
“Het Havenbedrijf Antwerpen-Brugge speelt een cruciale rol in de transitie naar een meer duurzame economie”, stelt Jacques Vandermeiren, CEO bij het Havenbedrijf Antwerpen-Brugge. “Door samen te werken met VITO en andere partners kunnen we onze haven versterken als een centrum voor innovatie en duurzaamheid. Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de economie en de werkgelegenheid in onze regio. Het grootste geïntegreerde chemische cluster in Europa, en de belangrijkste hub voor de productie, behandeling en distributie van plastic pellets, produceert jaarlijks vier miljoen ton polymeren. De haven is de ideale locatie om een circulaire hub te ontwikkelen en een leidende rol op te nemen.”
In de door het Havenbedrijf en VITO uitgevoerde studie is niet specifiek ingegaan op de op- en overslag, erkent woordvoerster Evelyn Tiebos. “De aanvoer van de nieuwe afvalstromen zal leiden tot nieuwe logistieke handelingen. Op welke manier is vooralsnog niet onderzocht.”
Samenwerking met VITO
Woordvoerster Evelyn Tiebos van het havenbedrijf vertelt over het hoe en waarom van de samen met VITO uitgevoerde studie: “We moeten als Havenbedrijf begrijpen wat er op ons afkomt en waar duurzame kansen liggen. Dat betekent: technologisch mee zijn en ook beleidsmatig snappen waar de bottlenecks en mogelijke verbeterpunten liggen. Dat eerste kan door samen te werken met een technologisch instituut dat weet waar de klepel hangt en dezelfde circulaire ambitie heeft in deze complexe toekomst. Zo zitten we bijvoorbeeld ook in de werkagenda Chemie/Kunststoffen voor Vlaanderen circulair en proberen we ook daar te wegen op circulaire vooruitgang.” De werkagenda Chemie/Kunststoffen focust op een set aan acties, die de belangrijkste drempels op weg naar een circulaire chemie en kunststoffen helpen oplossen.
Meer chemische recycling moet
Volgens een recente studie van Plastics Europe is België met 39 procent de Europese kampioen in plastic recyclage, maar wordt een aanzienlijk deel van het plastic afval nog steeds verbrand. Uit de analyse van het Havenbedrijf en onderzoeksinstituut VITO blijkt dat de plastic recyclage in België op dit moment bijna uitsluitend gebeurt via mechanische recyclage. Hiermee kan echter een beperkt deel van het plastic afval worden verwerkt tot gerecycleerde producten. Voor deze beperkingen van mechanische recycling biedt de chemische industrie oplossingen, zowel voor het verwerken ervan tot nieuwe grondstoffen als voor het gebruik van deze grondstoffen als grondstof voor hun productieprocessen.
Business in wording
“Voor de toekomst van het Antwerpse chemiecluster is samenwerking tussen industrie, overheid en onderzoeksorganisaties essentieel om de transitie naar een circulaire economie en de-fossilisatie te versnellen”, vertelt CEO Inge Neven van Vlaams Instituut voor Technologie Ontwikkeling (VITO). Haar instituut wil de chemiesector verder ondersteunen met gerichte technologische innovaties en door testfaciliteiten en pilotinstallaties ter beschikking te stellen. “Echter… vandaag de dag blijft de vraag naar chemisch gerecycleerde grondstoffen nog steeds achter door hogere kosten in vergelijking met primaire grondstoffen. Om dit aan te pakken en een concurrerende schaal te garanderen, zijn regelgeving en ondersteunende maatregelen onmisbaar.”
Havenwoorder Evelyn Tiebos vervolgt: “we zullen moeten werken aan de aanvoer van (gesorteerd) afval van de juiste kwaliteit en kwantiteit (volume) om geavanceerde recyclingfaciliteiten hier en verderop in het land te gaan voeden. Daarnaast zullen we ook inzetten op invoer van recyclaat zelf. Dit zal onze industrie vermoedelijk willen opnemen in haar processen ter vervanging van fossiele grondstoffen. De volumes grondstoffen die we in de Antwerpse industrie gebruiken zijn gigantisch, en als we daar gradueel grondstoffen willen vervangen door recyclaten, zullen die logischerwijs vanuit overal moeten worden aangevoerd/opgeslagen en verwerkt.”
Over de kosten vertelt Tiebos: “algemeen moet het beleid inzetten op het aantrekkelijker maken van afvalstromen als grondstof voor industriële activiteiten. Dit kan onder andere door verduidelijking van bestaande regelgeving met betrekking tot recyclage van afvalstromen, bijvoorbeeld regelgeving rond het transport van afvalstromen en de einde-afvalstatus van deze materialen, maar ook door het voorzien van een duidelijke en realistische beleidscontext voor nieuwe recyclage initiatieven.”
Antwerps model
In haar samen met het Havenbedrijf uitgevoerde studie stelt VITO het Antwerps model voor. Dat model streeft naar de-fossilisatie door fossiele koolstofbronnen te vervangen door hernieuwbare bronnen. Tiebos: “Het model schetst het potentieel van de bedrijven in het havencluster om gerecycleerde en biogebaseerde grondstoffen te absorberen in de huidige operaties en de markten. Het model geeft een overzicht van recyclage mogelijkheden voor plastic afvalstromen en/of biomassa naar secundaire grondstoffen die door de haven geproduceerd kunnen worden via de gedefinieerde processen.”
