Jop Groeneweg en Paul van Norden zijn respectievelijk als hoogleraar Veiligheid en ATEX-expert dagelijks in de weer met industriële veiligheid. Als het om de veiligheid binnen het bedrijf gaat pleiten ze beiden voor een open cultuur waarin collega’s zich durven uitspreken, ook over onveilige situaties. “Alleen dan maak je de kans op bijvoorbeeld een stofexplosie zo klein mogelijk.”
Paul van Norden is binnen Friesland Campina dé expert op het gebied van ATEX. Omdat melkpoeder-explosies een flinke bedreiging vormen voor de veiligheid binnen verschillende van de productielocaties van de zuivelgigant, focuste Van Norden zich de afgelopen drie jaar op het voorkomen van stofexplosies in poederdroog-installaties en aanverwante apparatuur, zoals filters en silo’s. “Zorg binnen je bedrijf voor een open cultuur waarin mensen zich durven uitspreken en waarin gemaakte fouten worden gedeeld. Wij weten inmiddels dat dit dé manier is om te leren van fouten en te voorkomen dat ze nogmaals worden en kunnen worden gemaakt. Details maken het verschil.”
Leren van fouten
FrieslandCampina gaat ver in het leren van fouten. Binnen het bedrijf heerst een dare to share-cultuur. Paul van Norden: “wanneer er bij ons een incident gebeurt, dan delen we dat altijd binnen de organisatie.” Daarmee bereikt de zuivelfabrikant dat iedereen het probleem voor de bril heeft, checkt hoe het bij hem of haar zit en er wanneer nodig actie op onderneemt. Stap voor stap verkleint het bedrijf zo de kansen op een stofexplosie met alle gevolgen van dien.
Veiligheid sterk verbeterd
Jop Groeneweg is als hoogleraar Veiligheid en als psycholoog verbonden aan zowel de Universiteit Leiden als de Technische Universiteit in Delft. De afgelopen vier decennia werkte hij aan verschillende veiligheidsprojecten, onder andere in de chemische industrie. “Toen ik mijn carrière begon was het droevig gesteld met de veiligheid op het werk. Elke maatregel die je nam verbeterde de veiligheid. Hoe anders liggen de kaarten nu op tafel. We zijn sindsdien zo’n 95 procent veiliger geworden.”
Dit artikel over ontstoffen vind je vast ook interessant:
Die hoge mate van veiligheid – ook als het gaat om het voorkomen van stofexplosies – zorgt er volgens Groeneweg voor dat we inmiddels op een compleet andere manier met veiligheid bezig zijn. Groeneweg: “ik maak vaak een vergelijking met de pitstops bij de formule 1. Door te leren van de fouten die daar door de teams werden gemaakt, kunnen ze nu binnen enkele seconden de banden van de race-auto verwisselen. In de pitstop zitten nu geen fouten meer. Hoe lukt het ze dan om toch steeds sneller te worden? Nou, omdat ze verder verbeteren wat ze al goed doen. Van goed worden ze excellent.”
33 procent minder incidenten
Als het om het niveau van veiligheidsbewust zijn gaat, ziet hoogleraar Groeneweg nog wel heel grote verschillen tussen bedrijven. “Je hebt bedrijven die ontzettend veel geregeld hebben, alle certificaten aan de muur hebben hangen, maar weinig doen. De gevolgen laten zich raden… Dan heb je ook bedrijven die weinig doen, maar wat ze doen wel goed doen. Die hebben 22 procent minder incidenten. En dan zijn er nog de toppers. Die doen veel, hebben een systematische aanpak, gaan van goed naar beter naar excellent en hebben maar liefst 33 procent minder incidenten. Bij die groep wil je natuurlijk zitten! Dit zijn ook de bedrijven waar teams samenwerken, waar afspraken worden gemaakt en nageleefd, waar mensen nieuwsgierig zijn naar verbetermogelijkheden.”
Veiligheid is een teamprestatie
Wanneer je als bedrijf veiligheid naar een hoger plan wilt brengen is het volgens de hoogleraar – net zoals Paul van Norden dat stelt – essentieel dat binnen een team een open cultuur heerst. “Je moet elkaar aan durven en kunnen spreken op fouten. Maar ook complimenten durven geven. Wees als leidinggevende trots op je team, omdat je ervan overtuigd bent dat ze allemaal het beste hebben gegeven. Veiligheid op de werkplek en daarmee ook het voorkomen van incidenten is een groepsproces en teamprestatie. Precies zoals bij de Formule 1.”
Paul van Norden en Jop Groeneweg waren sprekers op het onlangs gehouden ATEX & Process Safety congres.
