De juiste verlichting is ook bij de verwerking van stortgoed essentieel voor veiligheid, productiviteit en duurzaamheid. Maar meer licht betekent niet per definitie betere resultaten. Een goed doordacht lichtplan voorkomt overbodige verlichting, vermindert energieverbruik en draagt bij aan de veiligheid en het welzijn van medewerkers.
Werkgevers zijn verplicht om te zorgen voor goede verlichting op het werk. De wet schrijft bijvoorbeeld voor dat arbeidsplaatsen dusdanig verlicht moeten zijn, dat het licht geen risico oplevert voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. Ook moet kunstverlichting op zo’n manier zijn aangebracht, dat er geen gevaren kunnen ontstaan en ongevallen kunnen optreden. Vluchtwegen en nooduitgangen die bij het uitvallen van de elektriciteit slecht zichtbaar zijn, moeten zijn voorzien van noodverlichting. Dit alles om de veiligheid van werknemers te waarborgen. Volgens technisch specialist Mark Zengerink van het in verlichting gespecialiseerde elektrotechnische bedrijf Oude Elferink in Enschede is er meer om rekening mee te houden bij een goed verlichtingsplan. “Meer licht geeft niet altijd betere resultaten.”
Intensiteit afstemmen op werkvloer
Het verhogen van de lichtintensiteit lijkt volgens Marc Zengerink een logische stap voor een betere zichtbaarheid. “Maar het kan ook contraproductief werken”, waarschuwt hij. “Te fel licht kan verblinden, schaduwvorming veroorzaken of leiden tot oncomfortabele werkomstandigheden, wat juist gevaarlijke situaties oplevert.” Het is volgens hem belangrijk om de lichtintensiteit aan te passen aan het werk. In precisiewerkzones – zoals daar waar de kwaliteitscontrole plaatsvindt – zijn hogere verlichtingsniveaus nodig, terwijl in bijvoorbeeld een opslagruimte een veel lagere intensiteit volstaat. “Dynamische lichtsturing maakt het mogelijk om de intensiteit aan te passen aan de situatie.”
Diffuus licht en HCL
In plaats van felle, directe lichtbronnen biedt diffuus licht een betere verdeling van verlichting. Dit type licht vermindert schaduwen en verblinding, wat zorgt voor een aangenamere en veiligere werkplek.
Een innovatieve ontwikkeling in industriële verlichting is Human Centric Lighting (HCL). “Dit concept houdt rekening met het bioritme van werknemers en kan de alertheid tijdens nachtdiensten verbeteren”, vertelt Marc. “Nachtwerkers hebben vaak te maken met verstoring van hun 24-uurs bioritme, wat kan zorgen voor vermoeidheid, verminderde concentratie en een verhoogd risico op fouten.” Human Centric Lighting Onderzoek van KU Leuven toont volgens Marc Zengerink aan dat goed afgestemde verlichting de arbeidsproductiviteit met 20 procent kan verhogen.
Data uit verlichting
Een nieuw concept waarmee Oude Elferink bezig is, is ‘modulaire connectivity’. “Via de verlichting verzamelen we data over de verlichting en installaties. Data als trilling, vochtigheid, temperatuur in en buiten het armatuur wordt verzameld en doorgestuurd. Het concept is geschikt om in een IIoT-platform (Industrial Internet of Things, red.) op te nemen.
Lichtvervuiling
In industriële omgevingen kan lichtvervuiling een probleem vormen. Te veel en verkeerd gericht licht kan leiden tot verblinding, ongewenste reflecties en verstoring van de omgeving. Een goed ontworpen lichtplan minimaliseert lichtverspilling door alleen licht te richten waar en wanneer dat nodig is. Goed ontworpen verlichting voorkomt dat lichtvervuiling optreedt of dat naburige woonwijken hinder ondervinden van industriële verlichting. Tegelijkertijd verbetert de arbeidsveiligheid op de werkvloer.
Energie besparen
Naast het verhogen van de veiligheid, kan ook het energieverbruik omlaag door slim te verlichten. “Onze partner ILE lichtdesign toonde aan dat je kosten met 20 procent kunt verminderen door een goed lichtplan op te stellen en alleen te verlichten waar dat nodig is.” Verdere besparing is mogelijk met dynamisch aangestuurde verlichting. “De verlichting wordt dan aangepast op basis van aanwezigheid, tijdschema’s en natuurlijke lichtomstandigheden. In een magazijn bijvoorbeeld kunnen bewegings- en lichtsensoren worden opgenomen in een besturingssysteem. Deze zorgen ervoor dat alleen de benodigde ruimtes worden verlicht wanneer dat nodig is.” Met een goed lichtplan kunnen bedrijven dus niet alleen de werkomgeving optimaliseren, maar ook energie besparen. “De toekomst ligt niet in meer licht, maar in slimmer lichtgebruik.”
